Egoïstische man om van te houden

"About Schmidt" van Alexander Payne
 recensie donderdag 12-12-2002 Door: Jan Pieter Ekker
About Schmidt begint met beelden van een grauwe fabrieksstad. Aan de wolkenkrabber van verzekeringsmaatschappij Woodman wappert fier de Amerikaanse vlag. Binnen zit een man aan een leeg bureau, de blik strak op de klok. Om klokslag vijf uur pakt hij zijn koffertje, neemt hij zijn grijze regenjas onder zijn arm en verlaat hij zijn kantoor, waar in een hoek de verhuisdozen staan opgestapeld. Voordat hij 
de deur achter zich dicht trekt, werpt hij nog één blik achterom. Dan zit het erop: Warren Schmidt is met pensioen.
Tijd voor een nieuw leven. Maar de 66-jarige Schmidt heeft helemaal geen leven achter zich. Het was een aaneenschakeling van gemiste kansen, foute beslissingen, en geknakte ambities, realiseert de onsympathieke, egoïstische Schmidt zich vol zelfmedelijden. Zijn werk heeft geen enkele betekenis gehad. Hij is getrouwd met een vrouw van wie hij al 
jaren niet meer houdt. Zijn enige dochter haat hem, en is honderden kilometers verderop gaan wonen.
Warren Schmidt wordt gespeeld door Jack Nicholson, die aan het eind van de vorige eeuw steeds meer een karikatuur van zichzelf werd, en steeds vaker in minder geslaagde films te zien was. Maar sinds hij in 1997 een Oscar won voor As Good As It Gets lijkt Nicholson het licht weer te hebben gezien. Sindsdien is hij kieskeuriger: hij was alleen nog te zien in The Pledge, vanwege regisseur Sean Penn, en nu in About Schmidt, vanwege regisseur 
Alexander Payne.

Voor deze opvolger van de geslaagde highschool-satire Election zag Nicholson af van zijn gebruikelijke honorarium van 15 miljoen dollar. Hij kwam kilo's aan voor de rol, en schaamde zich er niet voor zijn dunne haar dwars over zijn hoofd te kammen. Nog belangrijker: hij hield zichzelf in toom. Met minimale middelen zet Nicholson een 
gefrustreerd mens neer, die ook na een lange, louterend bedoelde reis naar zijn dochter 
last van zichzelf blijft houden.

Zijn reis wordt doorsneden met in voice-over voorgelezen brieffragmenten aan zijn foster-kind Ndugu, een zesjarig jongetje uit Tanzania, dat Schmidt een beter leven geeft voor maar 22 dollarcent per dag - fragmenten die een ander, maar niet noodzakelijk positiever licht op Schmidts handelen werpen.

Nicholsons Warren Schmidt ís niet sympathiek. Niettemin groeit na afloop het besef dat je veel van hem bent gaan houden.